EEN SELFIE MET SJOERD SMEEKENS
Arjan Starrenburg gaat in gesprek met tandarts Sjoerd Smeekens. Een persoonlijk interview over zijn visie op de tandheelkunde, zijn ervaringen in het vak en de ontwikkelingen die hem bezighouden.
EEN SELFIE MET SJOERD SMEEKENS
Arjan Starrenburg gaat in gesprek met tandarts Sjoerd Smeekens. Een persoonlijk interview over zijn visie op de tandheelkunde, zijn ervaringen in het vak en de ontwikkelingen die hem bezighouden.
In de nieuwsbrief van Easier Dental Care publiceert Arjan Starrenburg op regelmatige basis een interview met een invloedrijke persoon uit de tandheelkundige wereld onder de titel “Een selfie met…”. Deze keer ben ik naar Beuningen afgereisd om daar een heel leuk gesprek over tandheelkunde te hebben met Sjoerd Smeekens, de oprichter van de Academie voor Reconstructieve Tandheelkunde. Sjoerd heeft de tandheelkunde van jongs af aan meegekregen als zoon van een tandarts. Na zijn studie is hij naar het buitenland vertrokken om zijn kennis verder te verdiepen. Dat is zeker niet voor niets geweest: hij is inmiddels een inspirerende mentor voor veel jonge tandartsen en helpt hen hun beroep op een hoger niveau uit te oefenen. Velen zijn hem daar nog altijd heel dankbaar voor.
Beste Sjoerd, wie ben jij in de tandheelkundige wereld?
"Als ik mezelf moet plaatsen in de tandheelkundige wereld, dan denk ik dat ik het product ben van de enorme zoektocht die ik na mijn afstuderen heb afgelegd. Die begon deels uit frustratie over de gangbare manier van denken binnen de tandheelkunde: repareer wat kapot is gegaan! Daarnaast was er een grote persoonlijke nieuwsgierigheid naar hoe dit anders zou kunnen. Na mijn afstuderen in 1997 heb ik anderhalf jaar gewerkt in een algemene praktijk, een praktijk voor parodontologie en implantologie, en daarna in een praktijk voor restauratieve tandheelkunde. Hierna besloot ik mijn kennis uit te breiden in het buitenland, omdat de tandheelkunde daar naar mijn idee op een hoger niveau werd bedreven.
Zo ben ik terechtgekomen op de afdeling reconstructieve tandheelkunde van de universiteit in Bazel, Zwitserland. Dit was voor mij de belangrijkste leerstoel, maar ook in Duitsland en Amerika heb ik kennis opgedaan. Deze ervaringen sloten aan bij mijn visie: altijd op zoek gaan naar de oorzaak, omdat je alleen dan gebitten duurzaam kunt herstellen.
Mijn visie is dat de reconstructieve benadering allesomvattend is. Als reconstructief tandarts moet je daarom basiskennis hebben van alle deelspecialisaties binnen de tandheelkunde. Eigenlijk moet je zelfs over de grenzen van het vakgebied heen kijken, omdat de mond onderdeel is van het gehele lichaam. Ik zie de restauratieve tandheelkunde dan ook als slechts één van de deelspecialisaties, net zoals implantologie dat is.
Ik zie met lede ogen aan dat het vak van tandarts te veel versnippert in verschillende deeldisciplines. Hierdoor duren behandelingen onnodig langer en worden ze kostbaarder. Alles onder één dak is de ideale situatie, bij voorkeur gecoördineerd door één tandarts met kennis van het gehele tandheelkundige palet. Binnen onze academie ben ik een leermeester die stimuleert om alle concepten binnen de tandheelkunde te begrijpen en toe te passen, zodat een gebit kan worden herbouwd naar een duurzame eindsituatie. Er is enorm veel kennis in de verschillende vakgebieden, maar de echte uitdaging ligt in het integreren van al die kennis. Dat is het uitgangspunt van de reconstructieve tandheelkunde.
Mijn mission statement is dan ook om duurzaamheid als het allerhoogst haalbare na te streven bij gemotiveerde patiënten. Dit verhoogt de levensvreugde van de patiënt, maar ook die van de behandelaar; het is immers prachtig om dit voor iemand te mogen doen. Dat wil ik cursisten meegeven. Als net afgestudeerde tandarts denk je veel te weten, maar het integreren van alle kennis voorkomt dat je vervalt in een tunnelvisie die op den duur nadelig kan zijn voor de patiënt."
Dit is al een beetje ingeslopen in je vorige antwoord, maar wat zie jij als je belangrijkste taak binnen de tandheelkunde? Waarom ben je een academie begonnen?
"Ik voelde en voel nog steeds een enorme drang om collega’s duidelijk te maken dat het beroep van tandarts veel omvattender is dan alleen curatief werken. Als ik naar nieuwe patiënten kijk en zie wat zij al hebben uitgegeven aan tandheelkundig werk dat achteraf niet duurzaam blijkt te zijn, dan besef ik dat we als tandartsen veel kritischer zouden mogen zijn op ons eigen werk. Het ontbreekt vaak aan duurzaamheid en een langetermijnplanning. Met de diagnostische hulpapparatuur van nu kunnen we goede risicoanalyses maken en de duurzaamheid van een restauratieve behandeling vooraf uitstekend inschatten. We kunnen beter!
Het excuus dat de patiënt niet wil of de beperkende factor is, geldt zeker niet voor iedereen. Een juiste uitleg en goede voorlichting vooraf leveren bijna altijd een gemotiveerde patiënt op. Het antwoord op de vraag of een patiënt een uitgebreide reconstructie wil, hangt volledig af van de kwaliteit van die voorlichting.
Ik probeer tandartsen bewust te maken van het feit dat er meer mogelijk is, met als positief neveneffect dat de patiënt veel beter geholpen is. Het uitoefenen van je beroep wordt daardoor ook veel leuker.
Dit effect lijkt in de universitaire opleiding weinig aandacht te krijgen hoor ik van mijn cursisten . Daar heerst het idee dat de nadruk moet liggen op een goede verslaglegging, om zo aan te kunnen tonen dat de tandarts alles volgens de regels heeft gedaan mocht er iets misgaan. Dat kan zoveel positiever. Het zou mooi zijn als iedereen in staat is om een risicoanalyse uit te voeren. Door goed overleg met de patiënt kun je zonder stress of angst starten aan zowel eenvoudige als ingewikkelde reconstructies. Het kan echt zoveel beter dan wat ik nu regelmatig zie.
Neem nu mondademhaling als voorbeeld. Dat veroorzaakt al vanaf zeer jonge leeftijd een gestoorde ontwikkeling van het gebit van een kind. Dat is overduidelijk, maar deze kennis wordt nauwelijks onderwezen op de universiteit. Toch vormt dit vaak de basis voor een functioneel gezond gebit dat minder snel problemen oplevert. Ook hier is het toverwoord weer duurzaamheid, maar dan van de eigen dentitie."
Als vanzelf gaan we over naar de volgende vraag: als jij één dag de baas zou zijn van de KNMT, wat zou je dan veranderen?
"De baas worden van de KNMT is zeker niet een van mijn ambities, maar als het dan toch moet, zou ik het heel breed willen trekken. De huidige structuur is versnipperd: aan de ene kant heb je de universiteiten die tandartsen afleveren met een diploma om ingrepen te mogen doen, en aan de andere kant zijn er de vrijwillige, private vervolgcursussen. Deze structuur zou ik veranderen.
Ik zou alle bestaande vakgebieden met hun universitaire opleidingen, de private opleidingen en aanverwante disciplines met een link naar de tandheelkunde – zoals mondfuncties, ademfuncties en slikfuncties bij jonge kinderen – willen samenvoegen in één praktisch gerichte opleiding. Alles onder de paraplu van een overkoepelend opleidingsinstituut voor 'Integrale Tandheelkunde'. Dit instituut moet alle facetten omvatten die van invloed zijn op de ontwikkeling van een goed functionerend kauw-, spreek- en sliksysteem. Zo voorkom je meningsverschillen tussen bijvoorbeeld orthodontisten en logopedisten over de invloed van spieren en parafuncties op het ontstaan van malocclusies. Het is nooit het een of het ander; de exacte oorzaak van een malocclusie is per patiënt individueel bepaald. Er zijn talloze voorbeelden te bedenken van problemen die verminderen zodra er een overkoepelende opleiding is waarin alles wat de mond betreft samenkomt.
Ik pleit voor deze volledige integratie omdat ik in mijn eigen praktijk voornamelijk oudere patiënten zie met complexe problematiek. De meeste van deze problemen zijn uiteindelijk terug te voeren op afwijkend mondgedrag dat al op jonge leeftijd is begonnen. Wat we nu vaak doen is een vorm van symptoombestrijding, en dat is per definitie niet duurzaam. Een kroon van vol-zirkonium plaatsen omdat het materiaal niet kapot kan, is het probleem verplaatsen; overbelasting ligt dan op de loer. Dit is symptoombestrijding zonder de oorzaak aan te pakken. Relaps, in welke vorm dan ook, is bijna altijd terug te voeren op afwijkend mondgedrag. Ik ben ervan overtuigd dat dit centraal moet staan bij de start van iedere tandheelkundige behandeling. In mijn ideale KNMT-wereld zou dat binnen alle vakopleidingen onder de paraplu van de integrale tandheelkunde worden onderwezen."
Wat vind jij van de digitalisering van de tandheelkunde?
"De digitalisering is een stap vooruit, maar heeft helaas geen invloed op de planning van een behandeling. Dat moet de tandarts nog altijd zelf doen. Hoewel de kwaliteit van de behandeling door digitalisering flink kan verbeteren, schuilt er een gevaar in: het risico bestaat dat de planning wordt overgelaten aan de technicus achter de computer in plaats van aan de tandarts die de behandelplanning hoort te ontwikkelen en uit te voeren.
Het grootste voordeel van digitalisering is dat moderne 3D-informatie ons in staat stelt om een veel betere analyse en een nauwkeuriger stappenplan te maken. Met behulp van deze software kun je de patiënt vooraf ook veel beter informeren. Zo kom je tot een door beide partijen goedgekeurd behandelplan dat de patiënt ook echt begrijpt.
Het grootste gevaar is dat digitale stappen de schijnzekerheid geven dat ze direct succesvol kunnen worden omgezet in de praktijk. Nogmaals: het draait om een goede planning en risicoanalyse, en dat doet een computer niet voor je. Dat moet je zelf doen, samen met de patiënt.
Ik ben heel blij met alle nieuwe digitale mogelijkheden omdat ze me ondersteunen bij het maken van een betere planning en het nauwkeuriger uitvoeren van stappen binnen het totale behandelplan. Daarnaast stelt het me beter in staat om het eindresultaat te controleren. Ik laat behandelde patiënten elk jaar terugkomen om hun beet te controleren en te zien of het eindresultaat stabiel blijft. Dit kan ik simpelweg niet zo nauwkeurig doen zonder deze digitale hulpmiddelen."
Wat vind jij van de digitalisering van de tandheelkunde?
"De digitalisering is een stap vooruit, maar heeft helaas geen invloed op de planning van een behandeling. Dat moet de tandarts nog altijd zelf doen. Hoewel de kwaliteit van de behandeling door digitalisering flink kan verbeteren, schuilt er een gevaar in: het risico bestaat dat de planning wordt overgelaten aan de technicus achter de computer in plaats van aan de tandarts die de behandelplanning hoort te ontwikkelen en uit te voeren.
Het grootste voordeel van digitalisering is dat moderne 3D-informatie ons in staat stelt om een veel betere analyse en een nauwkeuriger stappenplan te maken. Met behulp van deze software kun je de patiënt vooraf ook veel beter informeren. Zo kom je tot een door beide partijen goedgekeurd behandelplan dat de patiënt ook echt begrijpt.
Het grootste gevaar is dat digitale stappen de schijnzekerheid geven dat ze direct succesvol kunnen worden omgezet in de praktijk. Nogmaals: het draait om een goede planning en risicoanalyse, en dat doet een computer niet voor je. Dat moet je zelf doen, samen met de patiënt.
Ik ben heel blij met alle nieuwe digitale mogelijkheden omdat ze me ondersteunen bij het maken van een betere planning en het nauwkeuriger uitvoeren van stappen binnen het totale behandelplan. Daarnaast stelt het me beter in staat om het eindresultaat te controleren. Ik laat behandelde patiënten elk jaar terugkomen om hun beet te controleren en te zien of het eindresultaat stabiel blijft. Dit kan ik simpelweg niet zo nauwkeurig doen zonder deze digitale hulpmiddelen."
Heb je nog aanvullende opmerkingen die nog niet ter sprake zijn gekomen?
"Eigenlijk vind ik het ergens jammer dat ik met mijn reconstructieve behandelingen pas achteraf iets duurzaam aan het herstellen ben. In mijn achterhoofd zit altijd de gedachte dat ik een patiënt het liefste al op kinderleeftijd had willen zien. Je kunt namelijk zoveel voorkomen. Rond de doorbraak van de eerste molaar kun je als tandarts al zien of de groei van een kind de goede kant op gaat en of het myofunctionele en neurologische krachtenspel klopt.
Als dat niet het geval is, moet je direct actie ondernemen. Dit kun je aanpakken met behulp van bijvoorbeeld OMFT-therapie, of door het kind door te sturen naar een collega met affiniteit met airway-behandelingen. Een te korte tongriem kan bijvoorbeeld grote problemen veroorzaken voor de ontwikkeling van de onder- en bovenkaak. Hoe mooi zou het zijn als iedere algemeen praktiserend tandarts dit zou diagnosticeren en ernaar zou handelen? Als bijvoorbeeld orthodontisten hier ook rekening mee gaan houden, zou ik helemaal blij worden. Helaas is dat nu nog niet altijd het geval. Dat is ook niet vreemd, want een orthodontist ziet zijn patiënten een aantal jaren na het traject vrijwel nooit meer terug en ervaart daardoor nooit de langetermijneffecten van zijn eigen behandeling. Als je alle vakgebieden integreert, zoals ik al eerder bepleitte, komt dat besef er hopelijk wel."
Heb je nog aanvullende opmerkingen die nog niet ter sprake zijn gekomen?
"Eigenlijk vind ik het ergens jammer dat ik met mijn reconstructieve behandelingen pas achteraf iets duurzaam aan het herstellen ben. In mijn achterhoofd zit altijd de gedachte dat ik een patiënt het liefste al op kinderleeftijd had willen zien. Je kunt namelijk zoveel voorkomen. Rond de doorbraak van de eerste molaar kun je als tandarts al zien of de groei van een kind de goede kant op gaat en of het myofunctionele en neurologische krachtenspel klopt.
Als dat niet het geval is, moet je direct actie ondernemen. Dit kun je aanpakken met behulp van bijvoorbeeld OMFT-therapie, of door het kind door te sturen naar een collega met affiniteit met airway-behandelingen. Een te korte tongriem kan bijvoorbeeld grote problemen veroorzaken voor de ontwikkeling van de onder- en bovenkaak. Hoe mooi zou het zijn als iedere algemeen praktiserend tandarts dit zou diagnosticeren en ernaar zou handelen? Als bijvoorbeeld orthodontisten hier ook rekening mee gaan houden, zou ik helemaal blij worden. Helaas is dat nu nog niet altijd het geval. Dat is ook niet vreemd, want een orthodontist ziet zijn patiënten een aantal jaren na het traject vrijwel nooit meer terug en ervaart daardoor nooit de langetermijneffecten van zijn eigen behandeling. Als je alle vakgebieden integreert, zoals ik al eerder bepleitte, komt dat besef er hopelijk wel."
Als laatste: dank voor dit leuke gesprek en ik wens je heel veel werkplezier.
"Graag gedaan en een goede terugreis! 😊"